Jeszcze o USOSie (i nie tylko) – uniwersytet jako code/space

punkt_log copyPoprzedni wpis zakończyłam P.S., który zaczął się na tyle rozrastać, że dostarczył materiału na kontynuację. Niniejszym przenoszę więc P.S.:

P.S. W wyniku małej dyskusji pod niniejszym wpisem (za którą bardzo dziękuję!) oraz szybkiej akcji na FB (dziękuję!) dowiedziałam, się, że USOS był (jest?) przedmiotem zainteresowania Krzysztofa Abriszewskiego. Opublikował poświęcony mu tekst Jak nowe media tworzą nowe środowisko. Przypadek USOSa w książce Nowe media w systemie komunikowania: edukacja i cyfryzacja, red. Marek Jeziński, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2011, s. 76-94. Tekst jest dostępny w repozytorium UMK, tutaj.

Abriszewski bardzo interesująco analizuje moment wprowadzenia USOSa – patrząc na datę publikacji domyślam się jednak, że była to faza pionierska (zważywszy, ile czasu mija od napisania tekstu do jego publikacji w formie książkowej lub czasopiśmienniczej). Tekst jednak się nie zdezaktualizował przynajmniej z paru powodów. Jednym z nich jest demonstracja, jak złożonym procesem jest w gruncie rzeczy „wdrażanie” rozwiązań o charakterze pozornie czysto technicznym. W tym sensie mój poprzedni wpis cechuje się oczywiście nieuniknionymi uproszczeniami – dotyczy jednak nieco innego aspektu sprawy. Jak już wspomniałam, mała dyskusja pod poprzednim postem oraz na FB (za które bardzo dziękuję Andrzejowi W. Nowakowi, Karolowi Krzyżosiakowi i Janowi Argasińskiemu) przyniosła kilka innych tropów i mam nadzieję, że temat doczeka się rozwinięcia – może ktoś skorzysta z inspiracji, bo moja kolejka pisarska jest na razie za długa 🙂 W tekście Abriszewskiego najbardziej zainteresowały mnie kwestie związane z niestabilnością technologii, w tym również informatycznych (tzn. zazwyczaj postrzegamy je jako gotowy produkt, który nie ma swojej historii, zwłaszcza zaś historii negocjacji z użytkownikami. Jest to także oczywiście pochodna pewnego typu projektowania (to znacznie większy temat) – artykuł pokazuje zresztą, jak ciekawe rzeczy można dostrzec traktując technologię jako „wiązkę procesów”. W przypadku oprogramowania takiego, jak USOS, mówimy o groupware, czyli oprogramowaniu do pracy grupowej. Abriszewski przywołuje nienowy już dzisiaj artykuł Martina Lea oraz Richarda Giordano dotyczący groupware’ów (kiedyś, w zamierzchłych czasach początku pierwszej dekady XXI wieku nieustanie czytało się o innowacyjnych rozwiązań, które w efekcie miały dać właśnie wirtualne grupowe środowiska pracy – tak, jak dzisiaj czyta się o internecie rzeczy). Dzisiaj groupware’y stały się jednak naszym chlebem powszednim (bo nie tylko USOS, ale w przypadku mojego uniwersytetu oparta na Moodle e-learningowa platforma Pegaz oraz system CMSu, w którym tworzone są strony internetowe). Zresztą, nic tak wyraźnie nie pokazuje wiatru zmian w tym zakresie, jak fakt, że wszystkie rozwiązania e-learningowe oraz samo hasło e-learning (tak „gorące” jeszcze kilka lat temu) dzisiaj stały się ywposażeniem lamusa. Nawet MOOC straciły jakby swoją moc, choć moduły interaktywne to może być pewne zagrożenie (ech, tematy, którymi warto się zająć, leżą na ulicy; aż się nie chce wierzyć, że wszyscy w kółko chcą tylko krytykować Facebooka).

Słowem, nie tylko USOS domaga się pogłębionej refleksji, ale cały szereg systemów informatycznych, na których opiera się dzisiaj academia – i upieram się przy tym, że jakkolwiek strefa negocjacji istnieje, to jednak coraz mniej jest to wspomaganie, a coraz bardziej uniwersytet zamienia się w formę code/space, o której pisali Kitchin i Dodge wspomniani przez mnie w poprzednim wpisie. To zaś oznacza, że przestrzeń i kod wzajemnie się konstytuują, ale funkcjonowanie przestrzeni w dużej mierze zależy od kodu (stopień tej zależności może być zróżnicowany; wszyscy jednak zgodzimy się, że większość polskich uniwersytetów bez USOSa nie jest w stanie wypełniać najistotniejszych funkcji) – co nie oznacza jednak, że powstający amalgamat nie jest podatny na nieciągłości, negocjacje i pękniecia. Nie jest to więc determinizm (i, na marginesie, odruchowe przywoływanie w tym kontekście McLuhana domagałoby się na tyle pogłębionego uzasadnienia, że traci na sensowności). Jak piszą Kitchin i Dodge:

” (…) code/space [proponuję kod/przestrzeń zupełnie roboczo] jest ciągle w stanie wyłaniania się, wytwarzany w indywidualnych aktach performatywnych oraz interakcjach społecznych, które są mediowane (świadomie lub nieświadomie) w relacji do wzajemnego konstytuowania się kodu/przestrzeni. W tym sensie, kod/przestrzenie mogą być rozumiane i konceptualizowane jako relacyjne i emergentne obszary, w ktorych oprogramowanie dostarcza ramy dla tego, co się odsłania, ale go nie determinuje.” (s. 74)

I dlatego właśnie interesuje mnie kwestia historii, i to ona domagałaby się poważniejszego opisu. O USOSie wiadomo, że powstał w 2000 roku (!) na Uniwersytecie WArszawskim i że od tamtej pory rozwija się w ramach konsorcjum. Dokumentacja jest oczywiście dostępna. Prawdziwa kopalnia wiedzy kryje się jednak w dokumentacji wdrożeniowej, co wymagałoby pogłębionej, uważnej lektury, do której warto byłoby dodać badania o charakterze etnograficznym z wdrożenia USOSa na poszczególnych uczelniach. Co być może dałoby odpowiedź na pytanie, jak przebiegają procesy negocjacji, gdzie zachodzą nieciągłości, w jakim stopniu system jest otwarty na emergencję i czy istotnie jest tak sztywny, jak się wydaje, czy też jest to tylko taktyka poszczególnych pionów i poziomów administracyjnych.

Przepis na ciekawy artykuł (a może książkę?) gotowy, uprzejmie proszę choćby o podziękowania za inspirację w przypadku realizacji 🙂

W tym wszystkim, co często czytamy o kryzysie akademii ten obszar – kwestia przemiany uniwersytetu w kod/przestrzeń jest zupełnie nieobecna, choć groupware’y ramują nasze codzienne doświadczenie w stopniu znacznie większym, niż nam się wydaje.

Advertisements

About nytuan

Moje oficjalne bio akademickie: Dr Anna Nacher – asystent w Katedrze Mediów Audiowizualnych Instytutu Sztuk Audiowizualnych. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się na teorii mediów w perspektywie kulturoznawczej, studiach genderowych, antropologii audiowizualności, nowych zjawiskach w kulturze współczesnej, przemianach związanych z procesami globalizacyjnymi. Aktualne tematy badań własnych: analiza przemian dyskursu przestrzeni w mediach nowej generacji (przestrzeń hybrydowa, locative media), praktyki dyskursywne Internetu drugiej generacji (folksonomia i architektura informacji). Prowadzi także zajęcia na Podyplomowych Studiach z Zakresu Gender. Pasjonuje się muzyką współczesną i elektroniczną (zwłaszcza elektroakustyczną, improwizowaną i awangardową wokalistyką), w wolnych chwilach prowadzi własny projekt muzyczny. Wolny czas najchętniej spędza podróżując na rowerze bądź uprawiając trekking w górach Europy i Azji. Miłośniczka przestrzeni wielkomiejskich i dzikiej przyrody. W 2006 roku obroniła (z wyróżnieniem) na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej doktorat dotyczący kategorii gender w telewizji. Autorka książki Telepłeć. Gender w telewizji doby globalizacji, Kraków 2008: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Inne ważniejsze publikacje: Reality TV niebezpieczne związki z rzeczywistością [w:] Rzeczywistość a dokument, red. M. Miśkowiec, M. Kozień-Świca, Kraków 2008: Muzeum Historii Fotografii; Cyborg jako kłącze – polityka produktywnych sprzeczności [w:] red. Radkiewicz M., Gender – konteksty, Kraków 2004: Rabid, “Przygody nowoczesności poza euroamerykańskim centrum” [w:] „Przegląd Kulturoznawczy” nr 3 / 2007, “Pasaże ekstazy” [w:] „Przegląd Kulturoznawczy”, nr 2 / 2007; „Kulturoznawstwo – studia nad płcią. O potrzebie aliansu” [w:] „Kultura Współczesna”, nr 2 (52) / 2007, „Zagubiony w gatunkowym labiryncie – kilka uwag o modelu analizy gatunkowej w telewizji” [w:] „Kultura Popularna”, nr 1 (15)/2006. Aktywna także jako tłumaczka tekstów anglojęzycznych z zakresu teorii mediów, teorii gender i kulturoznawstwa. Od roku 2007 uczestniczy w dwuletnim ministerialnym projekcie badawczym „Miasto w sztuce – sztuka miasta: analiza kulturowa przestrzeni miejskich przełomu XX/XXI w.” Studentów uczestniczących w prowadzonych przeze mnie kursach zapraszam z korzystania z materiałów zamieszczonych na https://nytuan.wordpress.com oraz do współtworzenia bloga.

Posted on 25/02/2015, in humanistyka, work-in-progress and tagged , , . Bookmark the permalink. Dodaj komentarz.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s