Cyfrowa humanistyka raz jeszcze

okladkaW przerwie między wpisami anglojęzycznymi (nowość! 🙂 ) podsumowującymi doroczną konferencję Electronic Literature Organization: ukazał się numer specjalny „Czasu Kultury” poświęcony game studies oraz humanistyce cyfrowej. Udostępniam mój artykuł „Cyfrowa sztuka na styku sztuki, nauki i technologii” – jeśli redakcja zaprotestuje, to oczywiście zdejmę; liczę jednak na to, że zechcecie kupić cały numer, bo zdecydowanie warto. Choćby dla niezwykle ciekawych i/lub przydatnych w dydaktyce materiałów: wywiadu z Nickiem Montfortem (Piotr Marecki), wprowadzenia do game studies (Piotr Sterczewski) czy krytycznego podsumowania dorobku badań gier (Mirosław Filiciak). Cały numer jest godny zakupu, ale te trzy artykuły zdążyłam przeczytać i wydają mi się bardzo inspirujące.

Bardzo się cieszę, że mogłam wziąć udział w tym projekcie – jestem też bardzo wdzięczna za cierpliwość redakcji (moje relacje z deadline’ami są coraz bardziej skomplikowane 🙂 Jest jednak pewien aspekt całości, który potwierdza moją tezę o wielu nieporozumieniach towarzyszących humanistyce cyfrowej w Polsce – jest szczególnie ironiczne (zdaje się, że w niezamierzony sposób), że numer o takiej tematyce istnieje, póki co, w wersji wyłącznie papierowej. Jeśli jest to coś, o czym mamy dyskutować, nie może wylądować w „silosie z danymi”, których pełna jest sieć (i gdzie kończy spora część projektów digitalizacyjnych spod znaku #DH). Mogłabym powiedzieć, że piekło cyfrowych humanistów wybrukowane jest archiwami zdigitalizowanej zawartości, z której nikt nie korzysta oraz ambitnie zamierzonymi, ale zamkniętymi dla szerszego grona LVE, tworzonymi najczęściej na potrzeby kilku placówek zrzeszonych w konsorcja badawcze.

#ELO2015 (1)

fot. Anna Nacher

This is going to be a modest attempt at blogging in English (I warn you, it might be continued, at least sometimes). Actually it has started as an idea to write a short blog post sharing a few thoughts after the excellent international conference but now it turns out I’m well into 1330-word long post and haven’t even touched on the thoughts noted during the panels and performances I have attended 🙂 So, #ELO2015, part 1.

Do not expect, however, the official report of any sort – as I said, I just want to share some impressions from the awesome scholarly event. (Thank you, Kathi Inman Berens for accepting my request to use your photos from the event – more to see as Flickr album). Here’s Kathi’s Storif-ied report from the conference. Also, Anastasia Salter published another report in The Chronicle of Higher Education.

I’m writing in English not so much out of vanity, hoping to find a global audience (and vain we, as academics, can be! 🙂 as rather for entirely different reason: to keep the inspirations, thought and ideas flow, in accordance with the general mood of Electronic Literature Organisation Conferences. I’ve attended two of them so far: the one in 2013 in Paris and now, two years later in Bergen (I missed the one in Milwaukee, USA in 2014 though). The two events were hosted in completely different environments: one being THE city, imbued with all the rich narrative textures accumulated through time and materialized in various media, another – a compact, scenic, very walkable town squeezed between the coast and the mountains, offering both the breath of fresh air and a glimpse into several layers of history from the ancient Vikings through  Hanzeatic world of networked economy and culture to the cutting-edge new technology hot spot (one can easily notice Tesla’s car outlet on the way from the airport).

Espen Aarseth (and Jill Walker Rettberg), opening keynote lecture, fot. Kathi Inman Berens

Espen Aarseth (and Jill Walker Rettberg), opening keynote lecture, fot. Kathi Inman Berens

As far apart as Paris and Bergen seem to be, both conferences had at least one thing in common: the attitude. The group of people attending these conferences (and, I dare to say, the scene of e-lit in general) is probably the most supportive, hospitable and welcoming I’ve encountered so far. Considering how often the opening remark at the various presentation gets crafted into something of a warning: „I’m not really into e-literature”, this is also probably the most open-minded audience of scholars and media practitioners in the academic world. On the other hand, due to many reasons, the very category of e-literature keeps stirring controversy and discussion, of which we’ve been reminded during the opening keynote lectures by Espen Aarseth and Stuart Moulthrop. Aarseth questioned (in a somewhat provocative way) the notion of e-literature itself, stating for example that games could be considered its most important form. Regarding the number of interactive multi- and transmedia e-lit installations, it is a good point. Actually, as my field of research is mostly media art, I frame the considerable body of e-lit work as such, therefore sometimes the discussion focusing too much on „literariness” or grounded in the heavily text-based thinking seems to miss the point. When, for example, Stuart Moulthrop elaborated on movement from text to context, I couldn’t help but think: what if discriminating between both is not easy or even possible?  Especially in the environment of corporate networked media when business decisions strongly affect the way we access the content? And what about the whole school of thought represented by Stanley Fish and his deconstruction of text/context divide? What about paratextuality? (following simultaneously  #ELO2015 on Twitter I could see that similar questions bothered also others in the hall). During the panel I was moderating on the same day, Hybrid Books, Augmented Artists’ Books, Touch Literatury and Interactivity, Kathi Inman Berens provided an interesting example of how difficult discriminating between text and context can be in today’s ecosystem of corporate media when she demonstrated how e-lit’s alleged obsolescense can actually be linked to planned obsolescence, in-built in the whole range of Apple’s mobile devices. Kathi explained how adapting Steve Tomasula’s TOC to iPad prevents the audience from reaching out to its original version designed for the older OS (her presentation was based on the chapter published in this collection). On the other hand, combining „the old” and „the new” (I’m always wary of using such adjectives when media technolgies are concerned, following the Lisa Gitelman’s books on the subject of new media and the whole endeavour of remediation theory) can bring about an extremely interesting and inspiring way of inquiry – Søren Pold proved the method is fruitful when (referring to Ink After Print literary platform and installation) he showed how „combinations of books, screens and online media related to a post-digital media reflexivity” (I’m quoting from ELO2015 catalogue). By the way, I think it is exactly such reflexivity which keeps popping out now and then when we discuss current media ecology so it deserves even more attention.

fot. Kathi Inman Berens

fot. Kathi Inman Berens

Therefore, in a similar way I’ve had some doubts about the otherwise very catchy Moulthrop’s formula that „remediation is never to have to say sorry for destroying literature in the name of >> the future of literature<<„. Of course the notion of remediation has been discussed, criticized (for many good reasons) and defended from almost every angle possible. But all doubts aside, to me the theory of remediation has always been a way to say that what we are dealing with is not the linear teleology of „progressing” (or „regressing” for that matter) media technologies but rather that it is the complex process of mutual transformations and contingent materializations of the creative process temporarily embodied as media. Sarah Kember and Joanna Zylinska in their Life After New Media.Mediation as a Vital Process offer an interesting account of procesual thinking about media and this procesual thinking is why they advocate using  the term mediation instead. Maybe this is why Espen Aarseth’s stance that all our discussions are not so much about digital/non-digital as they are about „politics of funcionality” has struck me as really insightful.

On the other hand, any frictions coming from the clash of paradigms might be very refreshing and rewarding as they broaden the scope of interrogations concerning the positions, attitudes and perspectives usually employed while encountering the work of e-lit. For somebody like me, primarily interested in media theory and media art, such discussions are often much more fruitful and inspiring than the ones I witness and participate in during (new) media art festivals and media theory conferences (I have already mentioned that  I usually utter the „new media” phrase with caution, haven’t I?).

fot. Kathi Inman Berens

fot. Kathi Inman Berens

It was practically impossible to digest all of the awesomeness of ELO 2015 – simply because of the obvious physical and mental constraints (sometime during the second day upon arrival I became dizzy, disoriented and numb to the extent that I was walking down the street without really knowing where I am, how I got there and where I’m heading – and I wasn’t even partying the evening before). Talan Memmott has captured the feeling in the short post at the ELO2015 FB’s event’s wall, saying that the conference was „simultaneously restorative and exhausting”. But precisly because our days were packed up to the physical limits and beyond, the creative process has been invigorated and sped up. It had a lot to do with the transversality of the space we were experiencing. Mornings and early afternoons were slightly more theory-oriented and consisted of classic presentation and discussion panels, late afternoons and evenings were designed as artists’ showcases.  The numbers are seldom (contrary to common belief) self-explaining but one cannot ignore the fact that during 3-day long conference we had a chance to see 5 exhibitions and 2 performance evenings, not to mention papers, „lightning talks”, artists presentation, all fascinating conversations going on during lunch and coffe breaks. It was massive indeed! After all, the conference program and catalogue edited by Anne Karhio, Lucas Ramada Prieto and Scott Rettberg counts 273 pages!.

So what follows in the next sentence is my take on „dispersed agency”. It wasn’t actually me, distinct, individual self who was thinking, posing questions and working to find out the answers: this was the act of plugging in into communal flow that has been initiated and maintained by the scholars, media practitioners, the artists, machines and materials comprising the installations, clouds in the sky over the city, the sounds of rain drops falling on the rooftop windows of our hotel room at night and all the body movements back and forth across the city and beyond (both expereinced and imagined). The notion of dispersed agency was employed by Simon Biggs during his presentation on the extremely inspiring performances: Bodytext, Tower and Crosstalk, first of which was also performed on the evening show. To me it is as a perfect example of agency distributed between human, machine and code. On the more mundane human level, ELO2015 community was as heterogenous as possible: 40% of artists and speakers were women and we came from 27 countries in the world (you can see the diversity growing between 2002-2014 at a blog post by Jill Walker Rettberg, informed by the research done by Daniela Ørvik from University of Bergen). NB: In terms of knowledge base, the wall of FB event is worthy to check out for all kinds of contacts, resources and information on ELO2015.

Next: about encounters, performances, flows and thoughts and what conference banquets are for (at awesome conferences as compared to banquet life at the average ones).

And I was supposed to write a book. Look, what I am doing instead. Am I just procrastinating again?

Zaległości, cz. 4

TBItool_explanation_1+2Późną jesienią, która jest zazwyczaj dość trudnym czasem, udało mi się napisać tekst dla pisma „Sztuka i dokumentacja”, wydawanego w Łodzi – temat numeru prawie idealnie pasował do moich zainteresowań, przy założeniu, że nieco zmienię główne założenie i skoncentruję się na projektach spoza Europy Środkowej i Wschodniej 🙂 Od dosyć dawna zajmuję się bowiem mediami lokacyjnymi – w tym także praktykami artystycznymi w tym obszarze. Przy tej okazji postanowiłam wrocić do projektu, o którym wspominałam już w Rubieżach kultury popularnej: Transborder Immigrant Tool, realizowane przez Ricardo Domingueza w B.a.n.g. lab na Uniwersytecie Kalifornijskim dosyć mocno na przestrzeni kilku lat ewoluował – od strategii typowej dla Electronic Disturbance Theater, z którym Dominguez był związany, do działania, które ostatecznie zostało przez niego określone mianem dis-locative media. A ja przyjrzałam się sytuacjonistycznym i land artowym projektom opartym na chodzeniu (z inspiracji bardzo ciekawą książką Karen O’Rourke, Walking and Mapping. Artists as Cartographers) z perspektywy „narzędzia dyskursywnego”, jakim jest linia prosta (tutaj z kolei ważna była dla mnie książka Tima Ingolda, Lines. A Brief History). Tak powstał artykuł „Teletechnologie, linie i cyfrowe ślady. Od sytacjonizmu i land artu do sztuki mediów lokacyjnych”. Recenzenci i redakcja byłi łaskawi, tekst ukazał się w 11 numerze „Sztuki i dokumentacji” i jest dostępny do lektury i ściągniecia bezpośrednio na stronie czasopisma. Ilustracja artykułu (dostępna w wersji drukowanej) dzięki uprzejmości Ricardo Domingueza.

Zaległości, cz. 3

florofon copyW 2013 roku spotkaliśmy się w Szczecinie, z okazji festiwalu Digitalia, którego kuratorem był Piotr Zawojski. Oprócz panelu poświęconego sztuce biotechnologicznej, w którym spotkaliśmy się z Piotrem, Moniką Bakke, Maciejem Ożogiem i Michałem Brzezińskim, były także wieczorne koncerty i performanse (niektórzy z nas występowali w podwójnych rolach: akademików i muzyków/performerów 🙂 Zdecydowanie taka formuła jest mi bliższa niż tradycyjna naukowa konferencja. Przepływy są bardziej inspirujące, wiele dyskusji toczy się w kuluarach (dzięki, Michał, za ciekawą rozmowę – kiedyś w końcu tekst dla Ciebie powstanie, obiecuję :-). Nie są to wcale przypadki odosobnione – taka byla także jedna z najciekawszych konferencji ubiegłego roku, Post-technologiczne doświadczenia w HAT Center w Poznaniu. I mam już zaproszenie na podobne wydarzenie w listopadzie, ale o tym będzie oddzielnie. Nie, nie chodzi po prostu o konferencje z programem artystycznym, to coś zupełnie innego. Modelowym przykładem tej nowej, transdyscyplinarnej i otwartej formuły, może być Electronic Literature Organization Conference (w tym roku w Bergen, dwa lata temu bylam w Paryżu i pisałam o tym tutaj). Sam program przyprawia o zawrót głowy, a wiem, że na miejscu zawrót głowy nabierze charakteru odmiennego stanu świadomości 🙂

Tak czy inaczej, po Digitaliach 2013 powstała publikacja. W książce zatytułowanej Bio-techno-logiczny świat. Bio art oraz sztuka technonaukowa w czasach posthumanizmu i transhumanizmu pod redakcją Piotra Zawojskiego mam swój wkład w postaci rozdziału poświęconego badaniom nad dźwiękiem, a konkretniej, eksperymentom z florafonami oraz projektowi Davida Dunna, The Sound of Light in Trees: The Acoustic Ecology of Pinyon Pines. Odnalazłam na potrzeby artykułu numer fascynującego skądinąd czasopisma Electric Experimenter z 1919 roku, gdzie George O. Squier (późniejszy twórca Muzaka) pisze o… drzewie telefonicznym. Plik zamieszczam tutaj (przyznaję, skan nie jest najlepszej jakości, ale możliwy do przeczytania).

Zaległości publikacyjne, cz. 2

trajektorie copyZbiór tekstów podsumowujących II Zjazd Kulturoznawczy „Więcej niż obraz. Kultura współczesna i jej badanie” z 2013 roku wciąż jeszcze jest (na finiszu) w Wydawnictwie Katedra, ale ukazał się już tom z artykułami, które powstały na kanwie panelu „Obrazy nomadyczne i postobrazy”. Książka Trajektorie obrazów. Strategie wizualne w sztuce współczesnej pod red. Ryszarda W. Kluszczyńskiego i Dagmary Rode wyszła (już chwilę temu) w Wydawnictwie Uniwersytetu Łódzkiego.

Nakład, niestety, wyczerpany (tak przynajmniej informuje wydawnictwo), ale plik mojego rozdziału Obraz nie jest rzeczą, do ściągnięcia tutaj.

Trochę hardkorowej teorii (bo to mniej więcej fragment mojej książki habilitacyjnej) jeszcze nikomu nie zaszkodziło 🙂 Poważniej mówiąc, uważam, że w dobie mediów sieciowych, wzmożonych przepływów zawartości oraz komunikacyjnych wiązek technologicznych, których celem nie jest reprezentacja (tym jest internet rzeczy) bardziej niż kiedykolwiek potrzebujemy teorii obrazu, która zrywa z reprezentacjonistycznymi przyzwyczajeniami tradycyjnych badań nad kulturą audiowizualną. O tym będzie książka (którą właśnie piszę). Ten rozdział wyjaśnia, dlaczego sięgam do do Gilberta Simondona, francuskiego filozofa technologii, którego myśl (niesłusznie) była niemal zupełnie pomijana w kręgu anglojęzycznym, a ostatnio przeżywa wyraźny renesans.

I jeszcze spis treści:

Trajektorie obrazów Spis treści copy 2